لیر که یکی از قدیمی ترین آلات موسیقی تاریخ است ، برابر افسانه ها توسط خداوند ( هرمس ) اختراع شد و ماجرای آوازخوان بزرگ ( اورفـئوس ) را به خاطر می آورد . همسر اورفئوس که ( اویریدیکه ) نام داشت توسط ماری گزیده شد وبدرود حیات گفت و می بایست به قلمرو زیر زمینی مردگان می رفت . اورفئوس که دل شکسته بود و آرام نمی گرفت وارد جهان زیرین شد تا همسرش را برگرداند . او چنان زیبا لیر می نواخت که حتی نگهبانان خشمگین قلمرو مردگان را نیز جذب کرد .

بالاخره اویریدیکه اجازه یافت به زمین ، جهان زندگان بازگردد . به هر حال اورفئوس اجازه نداشت در راه بازگشت به زمین پشت سر خود و به سوی همسرش نگاه کند . هنگامی که او این کار را کرد ، اویریدیکه برای همیشه ناپدید شد و اورفئوس را با سازش تنها گذاشت .

بازهم افسانه های زیادی وجود دارد که انسان را به یاد ساز لیر می اندازد . مثلاً می گوینداین ساز زندگی شاعر و آوازخوان بزرگ ( آریون ) را نجات داده است . یک بار هنگامی که او قصد داشت از سفری که برای اجرای موسیقی انجام داده بود به یونان سفر کند ، خدمتکاران غارتگر کشتی متوجه شدند که او پول زیادی همراه خود دارد و می خواستند دست و پای او را ببندند و او را غارت کنند . موسیقیدان خواهش کرد به او اجازه دهند یک بار دیگر سازش را کوک کند و بنوازد . او چنان آهنگ زیبایی اجرا کرد ، که جانوران دریایی زیادی را به دور کشتی جمع کرد . پس از آن آریون ناگهان به دریا پرید و در آنجا یک دلفین او را بر پشت خود گرفت و به ساحل آورد . از آن زمان در آسمان تابستان صورت فلکی دلفین در نزدیکی صورت فلکی شلیاق ( لیر ) قرار دارد .